भारताची उज्ज्वल विज्ञान परंपरा
सोनी स.
भारताची उज्ज्वल विज्ञान परंपरा - पुणे भारतीय विचार साधना प्रकाशन 2024 - 206pp.
भारताची विज्ञान परंपरा प्राचीन काळापासून (वैदिक काळ) अत्यंत गौरवशाली आणि समृद्ध राहिली आहे. शुन्य (\(0\)) आणि दशांश पद्धतीचा शोध, आर्यभट्टांचे खगोलशास्त्र, सुश्रुत आणि चरकांचे वैद्यकशास्त्र, आणि धातूशास्त्रातील प्रगती (उदा. दिल्लीचा लोहस्तंभ) ही भारताच्या वैज्ञानिक योगदानाची काही उदाहरणे आहेत. Vajiram & Ravi, Prepp. प्राचीन भारतात गणित, खगोलशास्त्र, धातूकाम, औषधनिर्माण आणि नागरी नियोजनात मोठी प्रगती झाली होती. भारताच्या उज्ज्वल विज्ञान परंपरेतील प्रमुख पैलू: गणित आणि खगोलशास्त्र: आर्यभट्ट, ब्रह्मगुप्त आणि भास्कराचार्य यांनी शुन्याची संकल्पना, बीजगणित, त्रिकोणमिती आणि ग्रहांच्या गतीविषयी प्रगत ज्ञान दिले.वैद्यकशास्त्र (आयुर्वेद): सुश्रुत यांना 'शल्यचिकित्सेचे जनक' (Father of Surgery) मानले जाते, तर चरक यांनी चरक संहिता लिहून औषधशास्त्राचा पाया रचला.धातुकर्म (Metallurgy): हडप्पा संस्कृतीपासूनच भारतीय धातूशास्त्रात प्रगत होते. दिल्लीचा गंज न चढणारा लोहस्तंभ हे प्राचीन भारताच्या प्रगत तंत्रज्ञानाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे.सुती वस्त्रोद्योग आणि रसायने: प्राचीन भारतात कापसाची लागवड आणि प्रक्रिया (५०००-४००० ख्रिस्तपूर्व) प्रगत होती. तसेच रसायनाचा वापर रंगांमध्ये आणि औषधांमध्ये केला जात असे.कृषी आणि पाणी व्यवस्थापन: प्राचीन काळी कृत्रिम तलाव, कालवे आणि सिंचन व्यवस्था विकसित करण्यात आली होती. सुरेश सोनी यांनी त्यांच्या 'भारतीय विज्ञान परंपरा' (Bharatachi Ujjwal Vidnyan Parampara) या पुस्तकात भारताच्या या गौरवशाली परंपरेचे वर्णन केले आहे, जे प्राचीन ज्ञान नव्या पिढीला समजण्यास मदत करते. ही परंपरा केवळ सैद्धांतिक नव्हती, तर ती प्रायोगिक आणि जीवनाशी जोडलेली होती,
9789395664356
भारताची उज्ज्वल विज्ञान परंपरा - पुणे भारतीय विचार साधना प्रकाशन 2024 - 206pp.
भारताची विज्ञान परंपरा प्राचीन काळापासून (वैदिक काळ) अत्यंत गौरवशाली आणि समृद्ध राहिली आहे. शुन्य (\(0\)) आणि दशांश पद्धतीचा शोध, आर्यभट्टांचे खगोलशास्त्र, सुश्रुत आणि चरकांचे वैद्यकशास्त्र, आणि धातूशास्त्रातील प्रगती (उदा. दिल्लीचा लोहस्तंभ) ही भारताच्या वैज्ञानिक योगदानाची काही उदाहरणे आहेत. Vajiram & Ravi, Prepp. प्राचीन भारतात गणित, खगोलशास्त्र, धातूकाम, औषधनिर्माण आणि नागरी नियोजनात मोठी प्रगती झाली होती. भारताच्या उज्ज्वल विज्ञान परंपरेतील प्रमुख पैलू: गणित आणि खगोलशास्त्र: आर्यभट्ट, ब्रह्मगुप्त आणि भास्कराचार्य यांनी शुन्याची संकल्पना, बीजगणित, त्रिकोणमिती आणि ग्रहांच्या गतीविषयी प्रगत ज्ञान दिले.वैद्यकशास्त्र (आयुर्वेद): सुश्रुत यांना 'शल्यचिकित्सेचे जनक' (Father of Surgery) मानले जाते, तर चरक यांनी चरक संहिता लिहून औषधशास्त्राचा पाया रचला.धातुकर्म (Metallurgy): हडप्पा संस्कृतीपासूनच भारतीय धातूशास्त्रात प्रगत होते. दिल्लीचा गंज न चढणारा लोहस्तंभ हे प्राचीन भारताच्या प्रगत तंत्रज्ञानाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे.सुती वस्त्रोद्योग आणि रसायने: प्राचीन भारतात कापसाची लागवड आणि प्रक्रिया (५०००-४००० ख्रिस्तपूर्व) प्रगत होती. तसेच रसायनाचा वापर रंगांमध्ये आणि औषधांमध्ये केला जात असे.कृषी आणि पाणी व्यवस्थापन: प्राचीन काळी कृत्रिम तलाव, कालवे आणि सिंचन व्यवस्था विकसित करण्यात आली होती. सुरेश सोनी यांनी त्यांच्या 'भारतीय विज्ञान परंपरा' (Bharatachi Ujjwal Vidnyan Parampara) या पुस्तकात भारताच्या या गौरवशाली परंपरेचे वर्णन केले आहे, जे प्राचीन ज्ञान नव्या पिढीला समजण्यास मदत करते. ही परंपरा केवळ सैद्धांतिक नव्हती, तर ती प्रायोगिक आणि जीवनाशी जोडलेली होती,
9789395664356
