भारतीय समाजाला एकत्रित बांधणारा भक्तिमार्ग हा संतसाहित्यातून आणि महाराष्ट्राच्या वारकरी परंपरेतून प्रभावीपणे प्रगट होतो. जात, धर्म, लिंग असा कोणताही भेद न करता प्रेमाच्या आणि भक्तीच्या सूत्रात समाजाला एकत्र आणून, हा मार्ग समता, बंधुता आणि नैतिकतेची शिकवण देतो, ज्यामुळे समाज एकात्म राखण्यास मदत होते.
विवेक मराठी
+2
वारकरी संप्रदाय आणि समानता: संतांनी (संत ज्ञानेश्वर, तुकाराम, नामदेव, चोखामेळा) 'विठ्ठल' या एकाच दैवताभोवती सर्वसामान्यांना एकत्र केले. पंढरीची वारी हे याचे उत्तम उदाहरण आहे, जिथे सर्व भेदाभेद विसरून लोक एकमेकांना 'माउली' म्हणून हाक मारतात.
प्रेमावर आधारित: भक्तीमध्ये ईश्वराप्रती निःस्वार्थ प्रेम आणि विश्वास असतो, ज्यामुळे समाजातील कटुता कमी होऊन प्रेमळ नाते निर्माण होते.
नैतिकता आणि समाज सुधारणा: संतांनी अभंग आणि कीर्तनाद्वारे अंधश्रद्धा, कर्मकांड यांवर प्रहार करून, समाजात नैतिकता, सचोटी आणि माणुसकी टिकवून ठेवण्याचे कार्य केले.
भक्ती आणि ज्ञान यांचा संगम: भक्तिमार्ग केवळ भावनिक नसून त्यात ज्ञानाचाही अंतर्भाव आहे, ज्यामुळे माणसाला 'सर्व भूतांच्या ठायी आत्मौपम्यबुद्धी' (सगळ्यांमध्ये आत्म्याचे अस्तित्व पाहणे) जागृत होते.