रायगडावर छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक सोहळा पार पडला, ज्याने स्वतंत्र 'हिंदवी स्वराज्य' अधिकृत झाले [३, ४]. काशीचे गागाभट्ट यांनी महाराजांना राज्याभिषेक केला, ज्यामुळे स्वराज्य खऱ्या अर्थाने सार्वभौम बनले. या ऐतिहासिक दिनाला "शिवराज्याभिषेक दिन" म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो [३, ५].
शिवराज्याभिषेक सोहळ्याची मुख्य वैशिष्ट्ये:
स्थळ आणि दिनांक: ६ जून १६७४ (ज्येष्ठ शुद्ध त्रयोदशी), किल्ले रायगड [४].
राज्याभिषेक: काशीचे विद्वान पंडित गागाभट्ट यांनी शिवरायांना राजसिंहासनावर बसवले, त्यानंतर शिवाजी महाराज 'छत्रपती' झाले [३, ५].
शिवाजी राजा: या सोहळ्यानंतर शिवराय "क्षत्रिय कुलावतंस छत्रपती शिवाजी महाराज" म्हणून ओळखले जाऊ लागले [५, ६].
स्वराज्य: या दिवसापासून 'शिवराज्याभिषेक शक' सुरू झाला [२].
महत्त्व: हा दिवस मराठा साम्राज्याच्या स्थापनेतील सर्वात मंगलमय क्षण मानला जातो [१४].
शिवराज्याभिषेक दिनाचे महत्त्व:
हा सोहळा सांस्कृतिक आणि धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण आहे, जो महाराष्ट्रात अभिमान आणि प्रेरणेने साजरा केला जातो. या सोहळ्याने शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याला एक नवीन ओळख दिली आणि तो खऱ्या अर्थाने स्वतंत्र राज्य असल्याचे सिद्ध केले